Điều kiện FOB (Free on board) là gì, cách tính giá mua bán FOB trong incoterm

3379 lượt xem Xuất Nhập Khẩu

FOB-Free on board là một trong 11 điều kiện incoterm được sử dụng nhiều trong hoạt thương mại quốc tế. Vậy điều kiện FOB là gì, 2 bên mua bán cần lưu ý những gì khi ký kết điều kiện FOB và cách tính giá mua bán FOB. Cùng trung tâm đào tạo xuất nhập khẩu VinaTrain tìm hiểu rõ hơn về điều kiện giao hàng FOB tại đây. 

Những câu hỏi thường gặp về điều kiện FOB:

  • Bán hàng FOB cần làm những gì
  • Mua hàng giá FOB cần làm những gì
  • Những lưu ý cần biết khi sử dụng điều kiện FOB trong thương mại quốc tế
  • Cách tính giá mua bán với điều kiện FOB
  • Điều kiện FOB trong incoterm 2020 và incoterm 2010 khác nhau điều gì

Trong các hợp đồng mua bán quốc tế, FOB là một trong những điều kiện Incoterms được sử dụng khá phổ biến, doanh nghiệp bạn ký hợp đồng xuất khẩu hoặc nhập khẩu giá FOB. Cách tính giá mua bán với term FOB ra sao đây là câu hỏi nhiều người đang học và làm xuất nhập khẩu quan tâm.

Điều kiện FOB (free on board) là gì
Điều kiện FOB (free on board) là gì  

I. Khái niệm FOB (free on board là gì)

FOB – Free On Board (giao hàng lên tàu) làm một trong 3 điều kiện thuộc nhóm F gồm (FCA ; FAS và FOB) được sử dụng tại Incoterm gần nhất 2020 và 2010. Với điều kiện FOB này người bán có trách nhiệm giao hàng đã thông quan xuất khẩu lên boong tàu tại cảng xuất do người mua chỉ định.

Tại thời điểm hàng hóa được giao thành công lên trên boong tàu tại cảng xuất mọi rủi ro mất mát hoặc thiệt hại cho việc chuyển hàng hóa khi hàng hóa được chuyển giao cho người mua. 

Điều kiện FOB (Free on board) chỉ sử dụng cho vận tải đường biển và thủy nội địa nếu 2 bên mua bán có ý định giao hàng tại cảng xuất hoặc chỉ cần đặt hàng tại chân phương tiện ở cảng xuất có thể cân nhắc điều kiện FCA  (giao hàng tại cảng) hoặc FAS ( giao hàng tại chân phương tiện) thay vì điều kiện FOB

Điều khoản này chỉ được sử dụng cho vận tải đường biển hoặc đường thủy nội địa nơi các bên có ý định giao hàng bằng cách đặt hàng hóa lên tàu. Nếu các bên không thể giao hàng hóa lên tàu thì nên cân nhắc sử dụng quy tắc FCA thay vì quy tắc FOB. FOB yêu cầu người bán làm thủ tục hải quan xuất khẩu. Tuy nhiên, người bán không có nghĩa vụ phải thông quan hàng hóa nhập khẩu hoặc quá cảnh qua nước thứ ba.

Cách viết trên hợp đồng: FOB + [Cảng giao hàng quy định] + Phiên bản Incoterms

Ví dụ: FOB, Cat Lai Ho Chi Minh Incoterms 2020 (Điêu kiện này sẽ hiểu là người bán có trách nhiệm giao hàng đã thông quan xuất khẩu lên boong tàu tại cảng xuất là hết trách nhiệm.) Để giao được hàng lên boong tàu tại cảng xuất Cát Lai, người bán phải làm những gì cùng đọc những thông tin thể hiện bên dưới: 

II. Trách nhiệm của 2 bên mua bán trong điều kiên FOB (Free on board)

Trách nhiệm của bên mua và bên bán trong điều kiện FOB
Trách nhiệm của bên mua và bên bán trong điều kiện FOB

Một lô hàng để đi từ kho người bán tới kho người mua 2 bên mua bán sẽ cùng phân chia trách nhiệm như sau:

Trách nhiệm thực hiện trong điều kiện FOB Người bán  Người mua 
  • Sản xuất đóng gói hàng hóa theo thỏa thuận ghi nhận trên hợp đồng ngoại thương
    √
  • Vận chuyển hàng hóa từ kho người bán tới cảng xuất tập kết chờ bốc hàng lên phương tiện vận chuyển
    √
  • Chuẩn bị giấy phép xuất khẩu, và những giấy phép khác theo yêu cầu của người mua
     √
  • Làm thủ tục thông quan xuất khẩu tại cảng xuất, phát hành bộ chứng từ gồm: hợp đồng, hóa đơn, phiếu đóng gói hàng hóa ….
    √
  • Bốc hàng đã thông qun xuất khẩu giao thành công trên boong tàu  ….
    √
  • Thuê vận tải quốc tế trở hàng từ cảng bốc hàng (port of loading) – Cảng dỡ hàng (port of discharge)
     √
  • Mua bảo hiểm vận tải quốc tế từ cảng bốc tới cảng dỡ (nếu có)
    √
  • Chuẩn bị giấy phép làm thủ tục thông quan nhập khẩu
     √
  • Vận tải nội địa từ càng nhập về kho mở hàng
     √
  • Nhập kho tiêu thụ hàng hóa
     √

II. Phân chia về chi phí trong điều kiện FOB 

Khi ký hợp đồng giao dịch điều kiện FOB dựa vào trách nhiệm của mình 2 bên mua bán sẽ chịu những chi phí sau:

Người bán chịu chi phí

  • Chi phí đóng gói hàng hóa (chi phí bao bì đóng gói hàng hóa theo yêu cầu)
  • Thông quan xuất khẩu: (Bao gồm tiền thuế, phí và lệ phí đầu xuất)
  • Vận chuyển hàng hóa đến cảng biển theo quy định (chi phí vận tải nội địa từ kho tới cảng xuất, chi phí bốc xếp hàng lên phương tiện tiếp nhận để trở hàng tới cảng bốc).
  • Liên quan đến việc bốc xếp hàng hóa trước khi lên tàu (Các chi phí Local charge đầu xuất người bán phải trả như: THC; LO.LO; DOC…)
  • Các chi phí liên quan tới việc chuẩn bị giấy phép (Giấy phép xuất khẩu và giấy phép gửi cho người mua theo yêu cầu đề thông quan nhập khẩu)
  • Chi phí thanh toán: Các chi phí liên quan tới khâu thanh toán quốc tế sử dụng phương thức thanh toán quốc tế cho ngân hàng đâu xuất

Những chi phí này sẽ được người bán tổng hợp vào giá thành tạo nên giá bán FOB. Tuy nhiên nếu bạn chỉ liệt kê các chi phí này vào giá bán sẽ chưa chính xác. Khi tính giá bán FOB người bán cần tổng hợp thêm một số chi phí cố định khác như:

  • Giá tại xưởng của sản phẩm
  • Chi phí cố định cho nhân viên
  • Chi phí  dự phòng cho những tổn thất không mong muốn
  • Tỉ suất lợi tức kỳ vọng mà người bán mong muốn.

Khi mua hàng giá FOB (Free on board) người mua sẽ chịu những chi phí sau:

  •  Ký kết hợp đồng vận tải (Chi phí vận tải quốc tế từ cảng bốc hàng tới cảng dỡ hàng)
  • Chi phí bảo hiểm nếu có ( trường hợp người mua muốn mua bảo hiểm hàng hóa trong quá trình vận chuyển sẽ bỏ thêm chi phí mua bảo hiểm hàng hóa sau khi tiếp nhận rủi ro từ người bán)
  • Chi phí thông quan nhập khẩu: (Tiền thuế nhập khẩu, thuê dịch vụ thông quan nhập khẩu…)
  • Chi phí khai thác tháng tại cảng nhập và tại kho (Chi phí bốc xếp hàng từ trên tàu xuống cảng nhập, và bốc lên phương tiện vận tải về kho đây là những chi phí LCC đầu nhập như: D/O; THC; VSC; LO.LO, CIC…., chi phí thuê nhân công bốc xếp hàng.)
  • Chi phí vận tải nội địa (thuê phương tiện vận tải từ cảng nhập về kho)
  • Chi phí liên quan tới việc nhập kho tiêu thụ ( thuê kho bãi, thuê nhân công bốc xếp, khai thác hàng)

Ngoài ra người mua cần chuẩn bị các các chí phí khác khi mua hàng giá FOB cần tính vào giá mua gồm:

  •  Chi phí dự phòng phát sinh khi mua hàng
  •  Chi phí liên quan tới khâu thanh toán (trả phí giao dịch cho ngân hàng, chi phí lãi vay, thay đổi tỉ giá nếu có…)
  •  Phân bổ chi phí cố định cho lô hàng nhập khẩu

III. Phân tích rủi ro khi mua hàng nhóm FOB (free on board)

Rủi ro từ người bán chuyển sang người mua khi người bán hoàn tất việc giao hàng lên tàu do người mua chỉ định tại cảng thuộc nước người bán theo quy định trong hợp đồng. Điều này có nghĩa là nếu doanh nghiệp Việt Nam bán hàng theo điều kiện FOB, Cát Lái,incoterm 2020 điểm phân chia rủi ro theo điều kiện incoterm này như sau:

Người bán chịu rủi ro  Nơi chuyển giao rủi ro  Người mua chịu rủi ro 
  • Người bán chịu mọi rủi ro cho tới khi giao hàng an toàn lên boong tàu tại cảng xuất do người mua chỉ định
Trên boong tàu tại cảng xuất
  • Chịu rủi ro từ khi hàng được giao trên boong tàu tại cảng xuất – mang hàng về kho tiêu thụ

Người mua quản tri rủi ro bằng việc mua bảo hiểm hàng hóa từ khâu vận tải quốc tế, tùy theo nhu cầu người mua sẽ lựa chọn hình thức mua bảo hiểm phù hợp với mặt hàng của mình theo phân loại bảo hiểm theo định mức A, B,C.

Ví dụ: Ở điều kiện này, hàng hóa được chuyển rủi ro từ người bán sang người mua khi hàng hóa nằm ngay ngắn lên tàu. Tức là đoạn rủi ro của người bán trong trường hợp này là từ kho người bán đến khi hàng hóa được lên tàu. Còn về phần người mua, đoạn rủi ro của người mua kéo dài từ khi hàng hóa đặt lên tàu tới khi về tới kho người mua. Đoạn này kéo dài và mang lại rủi ro cao cho người mua trong quá trình bốc hàng lên phương tiện vận chuyển chính và quá trình vận chuyển. Do đó, người mua nên mua bảo hiểm cho lô hàng để bảo vệ lợi ích của mình.

Tuy nhiên trong trường hợp người mua lo ngại về việc vận tải quốc tế gặp rủi ro người mua được khuyên nên mua với các điều kiện nhóm D như: DAT; DAP.

IV. Khi nào nên mua bán hàng với điều kiện FOB (Free on board)

Việc lựa chọn điều kiện mua hàng phù hợp với incoterm sẽ giúp 2 bên mua bán tối ưu chi phí và kiểm soát rủi ro. Vì vậy trong vai trò người bán hoặc người mua bạn cần lưu ý lựa chọn điều kiện FOB phù hợp.

Người bán nên bán hàng FOB (Free on board)

Người mua nên mua hàng FOB (Free on board)

  • Người bán chưa có kinh nghiệm thuê vận tải quốc tế, hoặc chưa mua được giá cước tốt
  • Người bán muốn tập trung vào việc sản xuất chưa tập trung giao nhận vận tải
  • Người bán chưa có kinh nghiệm làm xuất nhập khẩu thực tế
  • Đã có kinh nghiệm trong giao nhận vận tải quốc tế, mua được cước vận tải giá giẻ
  • Người mua là trung gian mua bán 3 bên mua từ người bán A nhưng lại giao cho người mua C, không muốn trở hàng về nước mình để giảm chi phí vận tải
  • Người mua có kinh nghiệm quản trị mua hàng trong xuất nhập khẩu

V. Những lưu ý cần biết khi sử dụng điều kiện FOB (free on board)

⚠️ Điều kiện FOB chỉ áp dụng cho phương thức giao hàng bằng đường biển và đường thủy nội địa

⚠️ Dựa theo quy định trong điều kiện FOB, cho dù hãng tàu có yêu cầu người bán giao hàng/giao container ở ICD hay cảng biển lớn, khi nào hàng hóa nằm trên tàu thì người bán mới hết trách nhiệm chịu mọi rủi ro. Cụ thể là trong trường hợp hãng tàu yêu cầu người bán hạ Container hàng ở ICD, đoạn đường từ ICD ra cảng thường là do hãng tàu tự sắp xếp vận chuyển vì chính hãng tàu còn người bán thì không thể nào kiểm soát được rủi ro về hàng suốt quãng đường này.

⚠️ Nếu chẳng may có xảy ra rủi ro không mong muốn thì người bán phải chịu trách nhiệm chứ không phải là người mua. Hiểu đơn giản, hãng tàu (do người mua thuê) gây ra lỗi lầm vận chuyển từ ICD ra cảng biển lớn, khiến hàng hóa bị hư hao nhưng người bán phải gánh chịu thiệt hại này. Do đó, cần chú ý, nếu người bán giao hàng bằng Container, hãng tàu yêu cầu người bán chở hàng đến giao ở ICD kiểu như trên thì người bán nên chuyển sang sử dụng điều kiện FCA thay vì dùng FOB để có thể kết thúc trách nhiệm ngay khi đã giao hàng cho hãng tàu tại ICD.

Nếu bạn cần nguồn tài liệu hữu ích về xuất nhập khẩu, hãy tham gia ngay nhóm tự học xuất nhập khẩu do VinaTrain tổ chức, chúng tôi đã hỗ trợ hơn 7.000 thành viên nhận tài liệu hay về xuất nhập khẩu mỗi ngày. Ngoài ra, bạn có cơ hội nhận được học bổng áp dụng theo từng tháng do trung tâm VinaTrain tổ chức:

NHÓM TỰ HỌC XUẤT NHẬP KHẨU

Trên đây là những chia sẻ của VinaTrain gửi tới bạn đọc với chủ đề “Phân tích điều kiện FOB trong Incoterm, ứng dụng thực tế”. Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn tích lũy thêm những kiến thức hữu ích cho lộ trình học tập sắp tới của mình. Nếu bạn đọc có câu hỏi nào về những nghiệp vụ liên quan đến xuất nhập khẩu, hãy để lại bình luận bên dưới để nhận hỗ trợ từ VinaTrain

Chúc bạn làm việc và học tập hiệu quả!

Mỹ Linh – Tổng hợp và Biên tập


HỆ THỐNG ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ THỰC TẾ VINATRAIN 

  • Chi nhánh Hồ Chí Minh:45 Đường Thạch Thị Thanh,Phường Tân Định, Quận 1
  • Chi nhánh Hà Nội:185 Nguyễn Ngọc Vũ, Cầu Giấy, Hà Nội
  • Văn phòng Hà Nội: Số nhà 43, khu tập thể XaLa, Phường Phúc La, Quận Hà Đông, Hà Nội
  • Hotline tư vấn đào tạo: 0964.237.168
  • Hotline tư vấn dịch vụ: 0931.705.774
  • Gmail:edu.vn@gmail.com

Thảo Luận & Hỏi Đáp

  1. Thảo Anh says:

    Supplier bên Sing bán cho khách hàng ở VN theo term FOB SING , vận chuyển qua Fedex, supplier book vận chuyển bằng account của bên mua và bên mua là bên thanh toán phí vận chuyển. Trong trường hợp Fedex đầu Sing báo hàng bị thất lạc (hàng chưa on plane) thì bên nào sẽ là bên claim vận chuyển, và chịu rủi ro vận chuyển này ạ?

    0
    0
  2. Tiến Minh says:

    Trong điều kiện FOB, khi và nơi nào chịu trách nhiệm chuyển giao và chi phí vận chuyển từ người bán sang người mua? Giải thích giúp em ạ

    0
    1
    • Tư vấn viên VinaTrain says:

      Chào bạn Hạnh nhé, cảm ơn câu hỏi của bạn
      Thời gian thanh toán tiền cho bên bán trong điều kiện FOB không được quy định cụ thể trong Incoterms 2020. Thời gian thanh toán tiền sẽ được các bên thỏa thuận trong hợp đồng mua bán.
      Tuy nhiên, thông thường, thời gian thanh toán tiền trong điều kiện FOB sẽ được quy định như sau:
      – Thanh toán ngay sau khi nhận được hóa đơn, chứng từ vận tải và các chứng từ khác từ người bán.
      – Thanh toán trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được hóa đơn, chứng từ vận tải và các chứng từ khác từ người bán.
      – Thanh toán trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận được hóa đơn, chứng từ vận tải và các chứng từ khác từ người bán.

      0
      0
  3. Minh Thư says:

    Tổng chi phí trong quá trình vận chuyển thường là như nhau đối với các điều kiện giao hàng khác nhau nhưng có một số điều kiện giao hàng nhất định như CIF hay CFR có phí vận chuyển rất thấp . Tại sao lại như vậy ạ ? khoá học bên VINA TRAIN có học chuyên sâu và áp dụng vào thực tế nhiều không ạ mn cho em tham khảo

    0
    0
  4. Nguyễn Lê Vân says:

    chào ad, mình đang phân vân về cách tính giá FOB, liệu có khóa học nào bên trung tâm dạy về FOB ko ạ? tư vấn em với

    0
    0
  5. Thùy Dương says:

    Điều kiện FOB có lợi cho bên bán hay bên mua nhiều hơn ạ? có khóa nào dạy kĩ về các điều kiện incoterms k ad ơi

    0
    0

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *