Vận Đơn Là Gì (Bill of lading), Kiến Thức Thực Tế Cho Người Mới Bắt Đầu

Vận đơn là gì

Vận đơn là chứng từ chuyên chở hàng hóa bằng đường biển hoặc đường hàng không do đại diện người chuyên chở phát hành cho người gửi hàng khi hàng được giao lên tàu và khi người chuyên chở đã nhận hàng xong. 

Vận đơn là chứng từ không thể thiếu trong bộ chứng từ vận tải hàng hóa. Đây là chứng từ rất quan trọng khi nhìn vận đơn tùy vào việc phân loại và tính chất của vận đơn bạn có thể biết được nhiều thông tin về hành trình,  cước phí, thông tin vận tải. Người mới băt đầu tìm hiêu về xuất nhập khẩu cần biết rõ Vận đơn là gì. 

Chức năng của vận đơn (Bill of lading)

Có thể tổng hợp một số chức năng cơ bản của vận đơn như sau:

  • Thứ nhất, vận đơn là ‘’ bằng chứng về việc người vận chuyển đã nhận lên tàu số hàng hóa với số lượng, chủng loại và tình trạng như ghi rõ trong vận đơn để vận chuyển đến nơi trả hàng’’.
  • Thứ hai, ‘’vận đơn gốc là chứng từ có giá trị, dùng để định đoạt và nhận hàng’’ xác nhận quyền sở hữu hàng hóa, vận đơn gốc có thể mua bán được 
  • Thứ ba, vận đơn được xem như hợp đồng vận tải giữa  người gửi hàng và bên vận tải để làm căn cứ xác định rõ trách nhiệm của 2 bên tham gia trong quá trình gửi hàng và chở hàng 
Mẫu vận đơn Air Way Bill
Mẫu vận đơn Air Way Bill

Tham khảo mẫu vận đơn tại đây:

BL 1 MBL

Tác dụng của vận đơn cần biết  

  • Vận đơn là căn cứ để khai hải quan và làm thủ tục xuất, nhập khẩu hàng hoá hải quan sẽ dựa vào bill để kiểm tra thông tin hàng hóa
  • Vận đơn là căn cứ để xác định số lượng hàng hóa bên bán giao cho người mua có đúng như thông tin đàm phán, giao dịch trong hợp đồng hay không 
  • Vận đơn là chứng từ không thể thiếu khi làm thanh toán nhận tiền từ nhà nhập khẩu. 
  • Vận đơn là chứng từ quan trọng trong bộ chứng từ khiếu nại người bảo hiểm, hay những người khác có liên quan.
  • Vận đơn được mang đi cầm cố trong trường hợp  các bên chưa đủ vốn nhập hàng hoặc mua đi bán lại. 

Phân loại vận đơn thường gặp trong vận tải 

Thực tế theo các cách phân loại vận đơn có khá nhiều nhưng bạn chỉ cần nhớ rõ:

Căn cứ vào chủ thể phát hành

  • vận đơn chủ ( MBL Master Bill of Lading – Vận đơn chủ do hãng tàu phát hành – HBL ( house bill of Lading – vận đơn thứ do công ty FWD phát hành)  – Đối với vận tải đường biển
  • Vận đơn chủ (MAWB – Master Air Way Bill – Do hãng bay phát hành    và HAWB – House Air Way Bill – Vân đơn thứ do các công ty gom hàng phát hành – Đối với vận đơn hàng không 

Ngoài ra có các cách phân loại khác như: 

Dựa vào phê chú về sai sót trên vận đơn

  • Vận đơn hoàn hảo (clean bill of lading): Trên vận đơn không có phê chú thêm về sai sót có trong vận đơn
  • Vận đơn không hoàn hảo (unclean of lading): có phê chú về sai sót như: quy cách đóng gói hàng chưa đạt tiêu chuẩn, bao bì, cháy bẩn, ẩm mốc. Nhiều ngân hàng sẽ từ chối thanh toán với vận đơn không hoàn hảo.

Nếu căn cứ vào hành trình của hàng hoá 

  • Vận đơn đi thẳng (direct bill of lading): Hàng đi từ cảng xếp hàng tới cảng địch không qua cảng chuyên chở
  • Vận đơn chở suốt (through bill of lading): Vận đơn này được hiểu hàng phải đi qua các cảng chuyền tải.( tàu gom hàng).
  • Vận đơn vận tải liên hợp hay vận đơn đa phương thức (combined transport bill of lading or multimodal transport bill of lading).

Dựa vào giá trị sử dụng và lưu thông

  • Vận đơn gốc (original bill of lading): Vận đơn gốc có hoặc k có chữ Original, được ký bằng tay, có thể sử dụng giao dịch chuyển nhượng.
  • Vận đơn copy (copy of lading): Là bản sao của vận đơn gốc, có đóng dấu “Copy” không có chức năng giao dịch chuyển nhượng. (non-negotiable)
Vận đơn được các hãng tàu, hãng bay phát hành khi nhận hàng của shipper
Vận đơn được các hãng tàu, hãng bay phát hành khi nhận hàng của shipper

Đối với vận đơn đường biển dựa vào tính chất thanh toán theo lô hàng 

  • Ngoài ra còn có Bill surrendered, seaway bill, Vận đơn gốc ( Original).

Vận đơn Surrendered: Là vận đơn cho phép người nhận hàng nhận bằng bản sao mà không phải xuất trình Bill gốc. Tác dụng giúp chủ hàng không bị charge phi bốc dỡ trả chậm hàng (Demurrage). Loại vận đơn này được lập theo lệnh của bên Nhập Khẩu, vận đơn đã nộp tại cảng bốc hàng (port of loading): khi chủ hàng (shipper) yêu cầu surrendered B/L có nghĩa là họ gửi yêu cầu của mình đến hãng tàu (shipping line) hay công ty giao nhận (forwarder) yêu cầu trả hàng (release cargo) cho người nhận hàng (consignee) mà không cần B/L gốc nộp tại cảng đến (port of discharge).

Trong trường hợp này bill gốc sẽ được thu hồi và hãng tàu hay công ty giao nhận sẽ làm một điện giao hàng – telex release yêu cầu văn phòng và đại lý của họ ở cảng đến trả hàng cho người nhận hàng (consignee) mà không cần vận đơn gốc.

Khái niệm surrendered B/L đi kèm với khái niệm điện giao hàng (telex release), đơn giản là phương thức truyền tin của hãng tàu hay công ty giao nhận tại cảng bốc hàng đến văn phòng hay đại lý của họ tại cảng dỡ hàng rằng vận đơn gốc đã nộp tại cảng đến và yêu cầu thả hàng (release) cho người nhận hàng (consignee).

Ngày nay telex release được gửi bằng fax/email nhưng tên gọi vẫn duy trì như cách nó thực hiện ở thời điểm ban đầu

Trên B/L có dấu surrender hay telex đều có giá trị như nhau

Lý do vì sao chủ hàng (shipper) sử dụng surrendered B/L:

  • Người gửi hàng (shipper) và người nhận hàng (consignee) có mối quan hệ tốt, có thể là các chi nhánh của nhau nên không cần phải sử dụng B/L gốc.
  • Một vài trường hợp người gửi hàng (shipper) không gửi b/l gốc kịp cho người nhận hàng (consignee) trong khi hàng hóa đã đến cảng dỡ hàng thì họ sẽ yêu cầu hãng tàu hay công ty giao nhận làm telex release để tránh các chi phí phát sinh.

Vận đơn Seaway B/L: là vận đơn mà hãng tàu phát hành cho khách hàng của mình khi họ thanh toán đầy đủ các chi phí cho lô hàng. Một seaway bill là một chứng từ không thể chuyển nhượng được,

Dùng seway bill đối với các giao dịch không liên quan đến L/C. Có thể hiểu nôm na là, hãng tàu sẽ phát hành seaway bill ngay khi tàu chạy khi nhận được đầy đủ thanh toán của shipper, tức là hãng tàu sẽ thả hàng cho consignee khi tàu đến tại cảng dỡ hàng, consignee có thể đến lấy hàng mà không cần xuất trình B/L gốc hay cần phải có điện giao hàng -> linh hoạt hơn.

Bill original ( vận đơn gốc): Là vận đơn được phát hành ngay khi hàng lên tàu, chủ hàng chỉ nhận được hàng từ hãng tàu khi xuất trình vận đơn gốc cùng với lệnh giao hàng. 

Vận đơn gốc sẽ thường phát sinh các chi phí lưu kho bãi với những tuyến gần vì tình trạng hàng tới cảng nhập nhưng chứng từ chưa tới kịp. Vận đơn gốc dùng trong các giao dịch cần sự chắc chắn của hai bên mua bán, đảm bảo an toàn quản trị rủi do cho bên bán. 

Đối với vận đơn gốc khi lấy hàng tại hãng tàu cần xuất trình bill có ký hậu mặt sau của ngân hàng
Đối với vận đơn gốc khi lấy hàng tại hãng tàu cần xuất trình bill có ký hậu mặt sau của ngân hàng

Bài viết vận đơn là gì được Hệ Thống Đào Tạo Nghiệp Vụ Thực Tế VinaTrain tổng hợp trên các nguồn tài liệu thực tế. Nội dung này có nằm trong chương trình giảng dạy các khóa học nghiệp vụ xuất nhập khẩu thực tế. 

Chúc bạn thành công ! 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *