Học KẾ TOÁN Có Làm LOGISTICS Được Không, Những LỢI THẾ Bất Ngờ

Trong quá trình học tập và làm việc, không ít người học KẾ TOÁN bắt đầu quan tâm đến LOGISTICS – lĩnh vực gắn liền với xuất nhập khẩu, vận hành chuỗi cung ứng và thương mại quốc tế. Điều này dẫn đến một câu hỏi rất thực tế: học kế toán có làm logistics được không? Thoạt nhìn, hai ngành có vẻ khác nhau, nhưng trên thực tế lại có nhiều điểm giao thoa về số liệu, chi phí, quy trình và quản lý vận hành. Việc hiểu rõ mối liên hệ giữa kế toán và logistics sẽ giúp người học có cái nhìn linh hoạt hơn về con đường nghề nghiệp của mình.

Tại sao học KẾ TOÁN hoàn toàn có thể làm logistics

Kế toán có nền tảng số liệu – chi phí – dòng tiền, trùng khớp trực tiếp với bản chất công việc logistics

Logistics không chỉ là vận chuyển hay giao nhận hàng hóa, mà cốt lõi của ngành này nằm ở quản lý chi phí, kiểm soát dòng tiền và tối ưu hiệu quả vận hành. Đây lại chính là những kỹ năng “xương sống” mà người học kế toán được đào tạo rất bài bản. Một nhân sự logistics giỏi không thể làm việc cảm tính, mà phải nắm rõ chi phí vận chuyển, chi phí lưu kho, chi phí thông quan, phụ phí hãng tàu, chênh lệch tỷ giá, thời điểm thanh toán với đối tác trong và ngoài nước.

Người học kế toán khi chuyển sang logistics thường bắt nhịp nhanh hơn, vì đã quen đọc – hiểu con số, kiểm soát chứng từ và nhìn ra vấn đề từ bảng chi phí. Thực tế tại nhiều doanh nghiệp, kế toán chính là người hiểu logistics sâu nhất về mặt tài chính, và ngược lại, logistics rất cần tư duy kế toán để tránh thất thoát và làm việc hiệu quả.

Kế toán đã quen làm việc với chứng từ – quy trình – tuân thủ, cực kỳ phù hợp với logistics

Logistics là ngành có lượng chứng từ dày đặc và quy trình chặt chẽ: hợp đồng ngoại thương, invoice, packing list, vận đơn, tờ khai hải quan, chứng từ thanh toán quốc tế… Với người ngoài ngành, đây là “ma trận giấy tờ” rất dễ rối. Nhưng với người học kế toán, việc xử lý chứng từ, đối chiếu số liệu, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ là công việc hằng ngày.

Chính vì vậy, khi chuyển sang logistics, kế toán thường không bị choáng trước hệ thống giấy tờ, mà ngược lại còn có lợi thế về sự cẩn thận, chính xác và tư duy tuân thủ. Đây là lý do vì sao nhiều doanh nghiệp logistics ưu tiên tuyển người có nền tảng kế toán cho các vị trí chứng từ, thanh toán quốc tế, điều phối chi phí – những vị trí rất quan trọng nhưng đòi hỏi độ chính xác cao.

• Xem thêm: Học kế toán có làm Marketing được không?

Kế toán có lợi thế lớn khi làm các vị trí thanh toán quốc tế – kiểm soát công nợ – quyết toán logistics

Trong logistics, một mảng công việc rất quan trọng nhưng thường bị đánh giá thấp là thanh toán và công nợ. Doanh nghiệp logistics không chỉ làm dịch vụ vận chuyển, mà còn phải ứng tiền trước cho hãng tàu, hãng bay, kho bãi, đại lý nước ngoài; sau đó mới thu lại từ khách hàng. Nếu không kiểm soát tốt, dòng tiền rất dễ âm, công nợ chồng chéo, thậm chí phát sinh rủi ro khó đòi.

Người học kế toán khi bước vào mảng này thường có lợi thế rõ rệt vì đã quen với việc theo dõi công nợ, hạch toán chi phí, kiểm tra chênh lệch tỷ giá, thời điểm ghi nhận doanh thu – chi phí. Nhiều doanh nghiệp đánh giá cao nhân sự logistics có nền tảng kế toán vì họ không chỉ “chạy việc” mà còn hiểu được bức tranh tài chính phía sau mỗi lô hàng, từ đó giúp doanh nghiệp vận hành an toàn hơn.

Tư duy kế toán giúp người làm logistics hạn chế rủi ro và sai sót ngay từ đầu

Logistics là ngành mà chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể gây thiệt hại lớn: khai sai chứng từ, nhầm điều kiện giao hàng, lệch chi phí, sai thời điểm thanh toán, hoặc bỏ sót phụ phí. Người học kế toán vốn đã được rèn thói quen làm việc cẩn trọng, kiểm tra chéo số liệu, đối chiếu hồ sơ trước khi chốt, nên khi làm logistics thường ít mắc lỗi hơn trong giai đoạn đầu so với người chuyển từ ngành khác.

Đặc biệt ở các vị trí như chứng từ xuất nhập khẩu, điều phối chi phí, kiểm soát hợp đồng logistics, tư duy kế toán giúp nhân sự nhìn thấy rủi ro sớm, tránh được các sai lầm “đến lúc quyết toán mới phát hiện”. Đây là yếu tố khiến nhiều kế toán sau một thời gian làm logistics được giao thêm trách nhiệm và cơ hội thăng tiến nhanh hơn.

Kế toán dễ thích nghi với logistics văn phòng – logistics doanh nghiệp, không quá phụ thuộc vào hiện trường

Một hiểu lầm khá phổ biến là làm logistics phải chạy cảng, bám kho, đi hiện trường nhiều. Thực tế, phần việc chiếm tỷ trọng lớn trong logistics hiện nay lại nằm ở khối văn phòng: kiểm soát chi phí, làm hợp đồng dịch vụ, theo dõi công nợ, xử lý chứng từ, phối hợp với hãng tàu – đại lý – khách hàng. Đây chính là “vùng quen” của người học kế toán. Với nền tảng làm việc bàn giấy, sử dụng phần mềm, xử lý số liệu và hồ sơ, kế toán khi chuyển sang logistics không bị sốc môi trường, không phải học lại từ đầu cách làm việc chuyên nghiệp.

Đặc biệt trong các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, sản xuất, thương mại, logistics được xem là một mắt xích trong chuỗi vận hành, và người có tư duy kế toán thường phối hợp rất tốt với các phòng ban khác, từ mua hàng, bán hàng đến tài chính – kế toán.

Kế toán có thể dùng logistics như một bước mở rộng nghề nghiệp, không phải làm lại từ con số 0

Một điểm rất đáng cân nhắc là: khi kế toán chuyển sang logistics, giá trị nghề nghiệp không bị “reset”. Những kiến thức đã có về tài chính, thuế, hạch toán, quản lý chi phí vẫn tiếp tục phát huy tác dụng, chỉ là được mở rộng thêm sang mảng vận hành – chuỗi cung ứng. Nhiều người đi theo hướng này để tăng độ dày hồ sơ nghề nghiệp, từ kế toán thuần túy sang kế toán – logistics, rồi phát triển lên quản lý vận hành, quản lý chuỗi cung ứng hoặc quản lý tài chính nội bộ.

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng cần người “hiểu nhiều mảng”, sự kết hợp giữa kế toán và logistics trở thành lợi thế cạnh tranh rõ rệt, giúp người lao động linh hoạt hơn trước biến động thị trường và không bị bó hẹp trong một vai trò duy nhất.

Những lưu ý cần biết khi chuyển từ KẾ TOÁN sang làm về LOGISTICS

Cần điều chỉnh lại tư duy công việc: từ “ghi nhận – quyết toán” sang “theo dòng chảy vận hành”

Một trong những lưu ý quan trọng nhất khi chuyển từ kế toán sang logistics là sự khác biệt về tư duy công việc. Kế toán thường làm việc theo chu kỳ: ghi nhận – kiểm tra – tổng hợp – quyết toán, nhìn lại số liệu của những gì đã xảy ra. Trong khi đó, logistics là công việc theo sát quá trình đang diễn ra: hàng đang đi đâu, chứng từ đã đủ chưa, có phát sinh chi phí nào không, có nguy cơ trễ tàu hay trễ thanh toán không.

Nếu giữ nguyên tư duy “đợi đủ hồ sơ rồi mới xử lý”, người làm logistics rất dễ bị chậm nhịp, ảnh hưởng đến cả chuỗi vận hành. Vì vậy, kế toán khi chuyển sang logistics cần tập quen với việc theo dõi liên tục, xử lý song song nhiều đầu việc, chấp nhận sự biến động và cập nhật thường xuyên, thay vì chỉ làm việc với số liệu đã “chốt sổ”.

Không nên chủ quan rằng biết kế toán là đã hiểu logistics

Một sai lầm khá phổ biến là nhiều người nghĩ rằng: đã giỏi kế toán, quen chứng từ, thì sang logistics chỉ là “mở rộng thêm chút”. Thực tế, logistics có hệ thuật vận hành riêng, với nhiều kiến thức mà kế toán chưa từng học: Incoterms, quy trình xuất nhập khẩu, mối quan hệ giữa hãng tàu – đại lý – cảng – hải quan, các loại phụ phí logistics, thời điểm phát sinh trách nhiệm giữa các bên.

Nếu không chủ động học bổ sung, người chuyển ngành rất dễ rơi vào trạng thái hiểu chi phí nhưng không hiểu bản chất vận hành, dẫn đến xử lý thiếu linh hoạt. Lưu ý quan trọng ở đây là: kế toán khi sang logistics nên xác định mình đang học thêm một nghề mới trên nền nghề cũ, chứ không phải đi làm bằng vốn kiến thức sẵn có.

Cần chuẩn bị tâm lý cho áp lực tiến độ và trách nhiệm dây chuyền

Nếu kế toán quen với nhịp làm việc theo kỳ (tháng, quý, năm), thì logistics lại vận hành theo tiến độ từng ngày, thậm chí từng giờ. Một lô hàng chậm chứng từ có thể kéo theo chậm tàu, phát sinh phí lưu container, lưu bãi; một email trả lời muộn có thể ảnh hưởng đến cả chuỗi phối hợp giữa khách hàng – hãng tàu – đại lý.

Vì vậy, khi chuyển sang logistics, kế toán cần chuẩn bị tâm lý rằng áp lực không đến dồn dập cuối kỳ, mà trải đều và liên tục. Trách nhiệm cũng mang tính dây chuyền: sai sót của một khâu nhỏ có thể gây hậu quả lớn về chi phí và uy tín. Việc quen với áp lực tiến độ, biết ưu tiên việc gấp – việc quan trọng, và giữ bình tĩnh khi phát sinh là điều bắt buộc phải rèn trong giai đoạn chuyển ngành.

Phải chủ động học ngôn ngữ nghề logistics, không thể chỉ “làm theo mẫu”

Một lưu ý rất quan trọng khác là logistics có ngôn ngữ nghề riêng, từ thuật ngữ chuyên môn đến cách giao tiếp công việc. Những khái niệm như điều kiện giao hàng, phụ phí, thời điểm chuyển rủi ro, thanh toán quốc tế, chứng từ vận tải… nếu chỉ hiểu lơ mơ hoặc làm theo mẫu có sẵn thì rất dễ sai trong tình huống phát sinh.

Người học kế toán khi sang logistics cần chủ động đọc email tiếng Anh, hiểu cách đối tác quốc tế trao đổi, nắm được vì sao phát sinh phí, vì sao thay đổi lịch trình. Chỉ khi hiểu bản chất, bạn mới không bị phụ thuộc hoàn toàn vào người khác và không rơi vào thế “làm theo chỉ đạo nhưng không biết vì sao”. Đây là yếu tố quyết định việc bạn chỉ dừng ở nhân viên tác nghiệp hay có thể tiến xa hơn trong logistics.

Cần chấp nhận lộ trình lại từ mức trung bình, không so sánh máy móc với kế toán

Một trong những cú sốc tâm lý lớn nhất khi chuyển từ kế toán sang logistics là cảm giác “đi ngang” hoặc thậm chí lùi lại một nhịp. Dù bạn đã có nhiều năm làm kế toán, nhưng khi bước sang logistics, rất nhiều kiến thức vận hành vẫn phải học lại từ đầu: quy trình xuất nhập khẩu, xử lý tình huống phát sinh, phối hợp nhiều bên cùng lúc. Nếu mang tâm lý “tôi đã có kinh nghiệm rồi, đáng lẽ phải được trả cao hơn”, bạn rất dễ thất vọng.

Lưu ý quan trọng ở đây là: hãy coi logistics là một nhánh mở rộng nghề nghiệp, chấp nhận giai đoạn đầu mức lương chưa bứt phá, đổi lại là cơ hội tích lũy kinh nghiệm mới và mở rộng giá trị bản thân về lâu dài. Những người chuyển ngành thành công thường là người không so sánh ngắn hạn, mà nhìn vào bức tranh 3–5 năm.

Nên chọn đúng vị trí logistics phù hợp với nền tảng kế toán để không bị “đuối”

Logistics có rất nhiều mảng, không phải vị trí nào cũng phù hợp để kế toán chuyển sang. Nếu chọn sai, bạn dễ bị quá tải hoặc mất lợi thế sẵn có. Với nền tảng kế toán, những vị trí như chứng từ xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế, kiểm soát chi phí logistics, điều phối hợp đồng dịch vụ thường dễ thích nghi hơn so với các vị trí thiên về hiện trường hoặc sales logistics.

Việc chọn đúng điểm vào giúp bạn vừa tận dụng được kỹ năng cũ, vừa học thêm kỹ năng mới một cách có kiểm soát, tránh cảm giác “bị choáng” trong 6 tháng đầu. Đây là lưu ý mang tính chiến lược, quyết định việc bạn chuyển ngành mượt hay bị đứt gãy giữa chừng.

Tác giả: Lê Thành Liêm

Chuyên gia kế toán với hơn 15 năm kinh nghiệm. Hiện đang là kế toán trưởng - Quản lý chất lượng đào tạo kế toán tại Vinatrain, Tư vấn thuế & dịch vụ kế toán cho các doanh nghiệp

Thực tế cho thấy, học kế toán hoàn toàn có thể làm logistics, đặc biệt ở các vị trí liên quan đến chi phí, chứng từ, thanh toán, giá thành và kiểm soát tài chính trong chuỗi cung ứng. Nền tảng kế toán giúp người chuyển sang logistics dễ thích nghi với các nghiệp vụ liên quan đến số liệu và quy trình. Tuy nhiên, để làm tốt trong lĩnh vực này, người học cần bổ sung kiến thức về xuất nhập khẩu, vận tải, Incoterms, chứng từ và kỹ năng giao tiếp với đối tác. Nếu có lộ trình học tập phù hợp, kế toán không chỉ làm được logistics mà còn có thể phát triển lâu dài và ổn định trong ngành này.