Học KẾ TOÁN Có Làm Được NGÂN HÀNG Không, Không Phải MÀU HỒNG

Khi tìm hiểu về các ngành liên quan đến tiền tệ và tài chính, rất nhiều người học KẾ TOÁN băn khoăn trước câu hỏi: học kế toán có làm được ngân hàng không? Bởi ngân hàng thường được xem là môi trường chuyên nghiệp, ổn định, thu nhập tốt và có lộ trình thăng tiến rõ ràng. Trong khi đó, kế toán lại gắn liền với sổ sách, báo cáo và doanh nghiệp. Chính sự khác biệt này khiến không ít người lo lắng rằng nền tảng kế toán liệu có phù hợp để bước vào lĩnh vực ngân hàng hay không.

Vì sao học kế toán hoàn toàn có thể làm ngân hàng?

Bản chất hoạt động của ngân hàng xoay quanh tiền, số liệu và kiểm soát – đúng “sở trường” của kế toán

Ngân hàng không chỉ là nơi giao dịch với khách hàng, mà thực chất là một hệ thống quản trị dòng tiền, tài sản, công nợ và rủi ro tài chính ở quy mô rất lớn. Mọi hoạt động từ huy động vốn, cho vay, thanh toán, đầu tư cho đến quản lý chi phí đều phải được ghi nhận, đối chiếu và kiểm soát chặt chẽ.

Đây chính là những kỹ năng nền tảng mà người học kế toán được đào tạo bài bản: hiểu dòng tiền đi – về, đọc và phân tích số liệu, làm việc với báo cáo tài chính và tuân thủ quy trình. Vì vậy, khi bước vào môi trường ngân hàng, kế toán không bị “lạc nhịp” về tư duy, mà chỉ cần học thêm nghiệp vụ đặc thù của ngành ngân hàng để bắt nhịp công việc.

Nhiều vị trí ngân hàng ưu tiên tư duy kế toán hơn là xuất phát điểm đúng ngành

Trong thực tế tuyển dụng, rất nhiều vị trí tại ngân hàng không bắt buộc tốt nghiệp ngành ngân hàng, mà chấp nhận – thậm chí ưu tiên – ứng viên có nền tảng kế toán, tài chính. Lý do là vì ngân hàng cần những người cẩn trọng, nguyên tắc, làm việc với con số chính xác và chịu trách nhiệm cao, hơn là chỉ biết lý thuyết sản phẩm.

Các vị trí như kế toán nội bộ ngân hàng, giao dịch viên, hỗ trợ tín dụng, kiểm soát nội bộ hay phân tích tài chính đều đòi hỏi khả năng đối chiếu số liệu, kiểm tra hồ sơ và tuân thủ quy trình, đúng với thế mạnh của người học kế toán. Do đó, kế toán khi ứng tuyển ngân hàng không hề yếu thế, nếu biết chọn đúng vị trí phù hợp.

• Xem thêm: Học kế toán có làm tài chính được không?

Kế toán có lợi thế rõ rệt trong kiểm soát rủi ro và tuân thủ – yếu tố sống còn của ngân hàng

Ngân hàng là một trong những môi trường siết chặt quy trình và rủi ro nhất trên thị trường lao động. Chỉ một sai sót nhỏ về hồ sơ, số liệu hay quy trình cũng có thể dẫn đến rủi ro pháp lý, rủi ro tín dụng hoặc thất thoát tài chính lớn. Đây chính là điểm mà người học kế toán phát huy thế mạnh rất rõ.

Kế toán vốn quen làm việc trong môi trường chuẩn mực, kiểm tra chéo, đối chiếu nhiều lớp, nên khi bước vào ngân hàng, họ thường phù hợp với các vị trí cần sự cẩn trọng cao như kiểm soát nội bộ, hỗ trợ tín dụng, thẩm định hồ sơ, kế toán ngân hàng.

Tư duy “làm đúng ngay từ đầu” của kế toán giúp ngân hàng giảm rủi ro, và đó là lý do vì sao ngân hàng rất cần kiểu nhân sự này, kể cả khi họ không xuất thân từ ngành ngân hàng thuần.

Từ kế toán sang ngân hàng là mở rộng nghề nghiệp, không phải làm lại từ đầu

Một lợi thế quan trọng khác là khi học kế toán rồi chuyển sang ngân hàng, bạn không bị mất giá trị nghề nghiệp đã tích lũy. Những kiến thức về tài chính, báo cáo, dòng tiền, chi phí, lãi – lỗ… vẫn tiếp tục được sử dụng, chỉ khác ở môi trường và sản phẩm tài chính. Thay vì làm kế toán thuần trong doanh nghiệp, bạn có thể phát triển sang các mảng rộng hơn như tín dụng, phân tích tài chính, quản lý rủi ro, kiểm soát nội bộ ngân hàng.

Về lâu dài, đây là hướng đi giúp mở rộng lộ trình thăng tiến, từ nhân viên nghiệp vụ lên chuyên viên cao cấp, quản lý bộ phận, thậm chí các vị trí quản trị tài chính trong ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng khác. Chính vì vậy, với nhiều người, ngân hàng không phải “ngành rẽ ngang”, mà là bước nâng tầm sự nghiệp cho dân kế toán.

Kế toán dễ được đào tạo nội bộ và bắt nhịp nhanh trong môi trường ngân hàng

Ngân hàng là ngành có hệ thống đào tạo nội bộ rất bài bản, từ nghiệp vụ, quy trình đến sản phẩm. Với nền tảng kế toán, người học đã quen tư duy số liệu, quy trình kiểm soát và chuẩn mực tuân thủ, nên khi tham gia đào tạo ngân hàng thường học nhanh và ít bị “vỡ trận”.

Những nội dung như hạch toán giao dịch, đối chiếu tài khoản, kiểm tra hồ sơ tín dụng, kiểm soát dòng tiền… đều có sự giao thoa lớn với kế toán. Vì vậy, kế toán không phải học lại từ con số 0, mà là nâng cấp kỹ năng trên nền tảng sẵn có, giúp rút ngắn thời gian thích nghi và tăng cơ hội vượt qua giai đoạn thử việc.

Nền tảng kế toán giúp đi đường dài, ít rủi ro nghề nghiệp trong ngân hàng

Ngân hàng có nhiều vị trí chịu áp lực doanh số cao (như sales tín dụng), nhưng cũng có nhiều vị trí ổn định, bền và ít biến động – đây lại là “đất diễn” của dân kế toán. Những người có tư duy kế toán thường phù hợp với các mảng hậu cần – kiểm soát – phân tích, nơi giá trị nằm ở độ chính xác, kỷ luật và kinh nghiệm tích lũy theo thời gian.

Nhờ đó, kế toán khi làm ngân hàng thường ít bị đào thải theo chu kỳ thị trường, có lộ trình thăng tiến chậm mà chắc, từ nhân viên → chuyên viên cao cấp → quản lý. Với những ai ưu tiên sự ổn định và phát triển bền vững, đây là lợi thế rất lớn.

Kế toán phù hợp với những vị trí nào khi làm Ngân hàng

Kế toán nội bộ ngân hàng – vị trí phù hợp nhất để “đi thẳng chuyên môn”

Với người học kế toán, kế toán nội bộ ngân hàng là vị trí phù hợp và “đúng nghề” nhất khi bước chân vào môi trường ngân hàng. Công việc của vị trí này xoay quanh hạch toán giao dịch, đối chiếu số liệu, kiểm soát chứng từ, lập báo cáo tài chính theo chuẩn mực riêng của ngân hàng và tuân thủ chặt chẽ các quy định của Ngân hàng Nhà nước. Bản chất công việc rất gần với kế toán doanh nghiệp, nhưng ở mức độ quy mô lớn hơn, quy trình chặt hơn và yêu cầu độ chính xác cao hơn.

Lợi thế lớn của dân kế toán khi vào vị trí này là không bị “sốc nghề”, vì tư duy số liệu, cẩn trọng và tuân thủ đã có sẵn. Bạn chỉ cần học thêm hệ thống tài khoản ngân hàng, quy trình nội bộ và phần mềm đặc thù. Đây là vị trí phù hợp với những ai muốn sự ổn định, ít áp lực doanh số, có lộ trình thăng tiến rõ ràng theo chuyên môn (chuyên viên → chuyên viên cao cấp → quản lý kế toán – tài chính ngân hàng).

Giao dịch viên ngân hàng – vị trí dễ vào, phù hợp cho kế toán trẻ

Một lựa chọn rất thực tế khác cho sinh viên hoặc người mới ra trường ngành kế toán là giao dịch viên ngân hàng. Công việc chính bao gồm xử lý giao dịch tiền mặt, chuyển khoản, mở tài khoản, thu – chi, đối chiếu quỹ và hướng dẫn thủ tục cho khách hàng. Nghe có vẻ thiên về dịch vụ, nhưng thực chất đây là vị trí đòi hỏi nền tảng kế toán rất tốt, vì mọi giao dịch đều liên quan trực tiếp đến tiền và sai sót là không được phép xảy ra.

Kế toán có lợi thế lớn ở vị trí này nhờ khả năng kiểm soát số liệu, tính cẩn thận và thói quen đối chiếu, giúp giảm rủi ro trong giao dịch. Ngoài ra, giao dịch viên còn là “cửa ngõ” để hiểu toàn bộ hoạt động ngân hàng từ bên trong: sản phẩm, quy trình, khách hàng, hệ thống vận hành. Từ vị trí này, người học kế toán có thể mở rộng sang nhiều hướng khác như kế toán ngân hàng, hỗ trợ tín dụng, kiểm soát nội bộ hoặc thậm chí tín dụng nếu muốn thử sức với mảng kinh doanh.

Hỗ trợ tín dụng / Thẩm định hồ sơ – “đất diễn” rất hợp cho dân kế toán

Vị trí hỗ trợ tín dụng (credit support) hoặc thẩm định hồ sơ là lựa chọn cực kỳ phù hợp với người học kế toán vì công việc xoay quanh kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, phân tích số liệu tài chính, đánh giá khả năng trả nợ và kiểm soát rủi ro. Đây đều là những kỹ năng kế toán được rèn rất kỹ: đọc báo cáo tài chính, đối chiếu số liệu, phát hiện điểm bất thường, đánh giá dòng tiền thực.

Khác với nhân viên tín dụng bán hàng chịu áp lực KPI cao, hỗ trợ tín dụng thiên về hậu cần – phân tích – kiểm soát, áp lực doanh số thấp hơn nhưng trách nhiệm chuyên môn cao. Kế toán khi vào vị trí này thường bắt nhịp nhanh, vì hiểu báo cáo tài chính tốt hơn nhiều ứng viên khác. Về lâu dài, đây còn là bước đệm để phát triển sang các mảng sâu hơn như thẩm định tín dụng, quản lý rủi ro, phân tích tài chính ngân hàng.

Kiểm soát nội bộ / Kiểm toán nội bộ ngân hàng – ổn định, bền và giá trị cao

Nếu bạn là người cẩn trọng, nguyên tắc và thích làm việc “đằng sau”, thì kiểm soát nội bộ hoặc kiểm toán nội bộ ngân hàng là vị trí rất đáng cân nhắc. Công việc chính là rà soát quy trình, kiểm tra tuân thủ, phát hiện sai sót nghiệp vụ và đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động ngân hàng. Đây là mảng ngân hàng rất coi trọng, vì liên quan trực tiếp đến an toàn hệ thống.

Người học kế toán có lợi thế lớn ở vị trí này nhờ tư duy chuẩn mực, quen kiểm tra – đối chiếu – lập báo cáo đánh giá, lại có nền tảng về kiểm toán và kiểm soát nội bộ. Dù không “ồn ào” như các vị trí kinh doanh, nhưng đây là con đường đi chậm mà chắc, ít bị đào thải theo chu kỳ thị trường và có lộ trình thăng tiến rõ ràng theo chuyên môn.

Phân tích tài chính ngân hàng – bước nâng tầm rất tốt cho kế toán có nền tảng vững

Đối với những người học kế toán đã có vài năm kinh nghiệm, vị trí phân tích tài chính trong ngân hàng là một hướng đi rất đáng giá. Công việc không còn dừng ở ghi nhận hay kiểm tra số liệu, mà tập trung vào đọc – phân tích – dự báo: phân tích báo cáo tài chính khách hàng, đánh giá hiệu quả danh mục tín dụng, phân tích dòng tiền, biên lợi nhuận và khả năng sinh lời của từng nhóm sản phẩm.

Kế toán có lợi thế lớn ở vị trí này vì hiểu sâu bản chất số liệu, biết đâu là con số “thật”, đâu là con số mang tính kỹ thuật kế toán. Nhờ đó, các phân tích thường sát thực tế hơn, tránh được việc đưa ra nhận định đẹp trên giấy nhưng khó áp dụng. Đây là vị trí phù hợp với người muốn đi lên chiều sâu chuyên môn, thu nhập khá và có thể phát triển lên các vai trò cao hơn như Senior Analyst, Finance Manager hoặc Risk Analyst trong ngân hàng.

Quản lý rủi ro ngân hàng – ổn định, ít cạnh tranh nhưng rất được coi trọng

Quản lý rủi ro là một trong những mảng xương sống của ngân hàng, nhưng lại không quá đông người theo đuổi vì công việc thiên về phân tích, quy trình và trách nhiệm cao. Công việc chính bao gồm đánh giá rủi ro tín dụng, rủi ro tài chính, rủi ro vận hành; xây dựng mô hình kiểm soát và cảnh báo sớm.

Người học kế toán đặc biệt phù hợp với mảng này vì đã quen với tư duy phòng ngừa rủi ro, làm việc theo chuẩn mực và kỷ luật cao. Khác với các vị trí kinh doanh chịu biến động thị trường, quản lý rủi ro mang tính ổn định dài hạn, càng làm lâu càng có giá trị và ít bị đào thải. Đây là lựa chọn rất tốt cho những ai muốn sự nghiệp bền, chắc và có vị thế chuyên môn cao trong ngân hàng.

Tác giả: Lê Thành Liêm

Chuyên gia kế toán với hơn 15 năm kinh nghiệm. Hiện đang là kế toán trưởng - Quản lý chất lượng đào tạo kế toán tại Vinatrain, Tư vấn thuế & dịch vụ kế toán cho các doanh nghiệp

Thực tế cho thấy, học kế toán hoàn toàn có thể làm ngân hàng, thậm chí còn có nhiều lợi thế ở các vị trí liên quan đến tài chính – kế toán nội bộ, tín dụng, thẩm định, kiểm soát rủi ro và phân tích số liệu. Kiến thức về báo cáo tài chính, dòng tiền và kiểm soát số liệu giúp người học kế toán dễ thích nghi với môi trường ngân hàng. Tuy nhiên, để phát triển tốt, bạn cần bổ sung thêm kiến thức về nghiệp vụ ngân hàng, kỹ năng giao tiếp, bán hàng và hiểu sản phẩm tài chính. Khi có sự chuẩn bị đúng hướng, kế toán không chỉ làm được ngân hàng mà còn có cơ hội phát triển lâu dài trong lĩnh vực này.