1. Phân tích điều kiện FCA (Free Carrier) trong incoterms
FCA – Free Carrier ( Giao hàng cho người chuyên chở) có nghĩa là người bán sẽ giao hàng đã thông quan xuất khẩu tại địa điểm do người mua chỉ định tại nước xuất khẩu trong đó địa điểm do người mua chỉ định có thể là:
- Cách (A) khi nơi giao hàng là cơ sở của người bán, hàng hóa được giao khi chúng được chất lên các phương tiện vận tải do người mua sắp xếp.
- Cách (B) khi nơi giao hàng là một nơi khác: Cảng bốc hàng (at terminal), chân phương tiện tại cảng bốc (along sideship) hoặc trên phương tiện (on broad)
Thông thường người mua sẽ chỉ định người bán giao hàng theo cách B
Trong các điều kiện Incoterms FCA được sử dụng phổ biến trong vận chuyển đa phương thức: Đường biển, đường bộ, đường sắt và cả đường hàng không. Tuy nhiên, khi sử dụng điều kiện FCA trong mua bán hàng hoá 2 bên mua bán cần nắm được cách thể hiện FCA trên chứng từ như sau:
- FCA [Kho người bán] Incoterms 2020
- FCA [Sân bay đi] Incoterms 2020
- FCA [Cảng xuất] Incoterms 2020
Ví dụ: FCA, Tan Son Nhat Incoterms 2020 hoặc FCA on plane Noi Bai, Incoterms 2020
2. Trách nhiệm của 2 bên mua bán trong điều kiện FCA
Khi mua bán hàng hoá theo điều kiện FCA (Free Carrier) 2 bên mua bán hàng hoá cần nắm được 3 vấn đề chính: Phân chia trách nhiệm, phân chia rủi ro, phân chia chi phí cụ thể như sau.
2.1 Phân chia trách nhiệm giao, nhận hàng hoá trong quy tắc FCA
a) Trách nhiệm của người bán trong quy tắc FCA
b) Trách nhiệm của người mua trong quy tắc FCA

2.1 Phân chia về chi phí trong quy tắc FCA
a) Người bán chịu chi phí khi giao hàng FCA
- Tổ chức đóng gói hàng hoá theo yêu cầu tại nước xuất khẩu.
- Thuê vận tải giao hàng tới nới nhận hàng theo chỉ định của người mua
- Trả các chi phí thông quan xuất khẩu, thuế phí và lệ phí tại cảng bốc hàng
- Thanh toán các chi phí giấy phép xuất khẩu hàng hoá theo yêu cầu.
b) Người mua chịu chi phí giao hàng FCA
- Bốc xếp hàng hoá lên phương tiện vận tải ở cảng bốc hàng (nếu có)
- Thuê vận tải giao hàng từ càng bốc tới cảng
- Chịu chi phí thông quan nhập khẩu, trà các chi phí thuế và lệ phí tại nước nhập khẩu
- Thuê vận tải nội địa từ càng nhập về kho
- Trả chi phí khai thác hàng tại nước nhập khẩu.
3. Phân chia rủi ro trong điều kiện FCA
Địa điểm phân chia rủi ro trong điều kiện FCA giữa người bán và người mua là nơi giao hàng được quy định như sau:
- Nếu giao tại xưởng của người bán: Người bán phải bốc xong hàng lên xe tải/ container tại xưởng người bán thì người bán mới hết trách nhiệm chịu rủi ro.
- Nếu giao tại cảng bốc hàng: Nơi giao hàng cũng chính là nơi chuyển giao rủi ro từ người bán qua người mua: tại cảng bốc hàng; chân phương tiện và trên phương tiện vận tải.
4. So sánh điều kiện FCA trong incoterms 2010 và incoterms 2020
Ngoài việc giống nhau về trách nhiệm và chi phí của 2 bên mua bán như các mục đã nêu thì điều kiện FCA trong incoterms 2020 và 2010 có những điểm khác biệt cần lưu ý:
| Tiêu chí so sánh | FCA- Incoterms 2010 | FCA – Incoterms 2020 |
| Chứng từ vận tải (Vận đơn – B/L) | Không có quy định cụ thể về việc phát hành vận đơn có ghi “On Board”. | Cho phép người mua yêu cầu người bán hỗ trợ nhận vận đơn có ghi “On Board” từ hãng tàu, nếu thỏa thuận. |
| Địa điểm giao hàng | Địa điểm giao hàng được chỉ định mà không có điều chỉnh rõ ràng theo yêu cầu của các bên.
Phân chia trách nhiệm ít rõ ràng hơn trong các trường hợp giao hàng tại cảng (container). |
Quy định linh hoạt hơn, đặc biệt trong việc giao hàng tại bãi hoặc kho của người bán hoặc tại cảng.
Linh hoạt hơn để áp dụng tại các cảng container, phản ánh thực tế vận chuyển hàng hóa hiện đại. |
Đánh giá ý nghĩa thực tế của sự thay đổi điều kiện FCA trong các phiên bản incoterms 2010 và 2020:
- FCA 2020 cải thiện quy định về chứng từ vận tải, giúp giảm rủi ro khi người mua cần vận đơn “On Board” để hoàn tất giao dịch với ngân hàng trong thanh toán LC (Letter of Credit).
- FCA 2020 linh hoạt trong việc lựa chọn địa điểm giao hàng, thuận tiện cho hàng container và các phương thức vận tải phức tạp.
5. Cách tính giá FCA trong incoterms
Khi tính giá bán và giá mua điều kiện FCA doanh nghiệp cần xác định rõ các tiêu chí sau:
- Xác định chính xác địa điểm giao hàng: FCA người bán sễ giao hàng chon người mua ở đâu
- Thỏa thuận về trách nhiệm: Người mua và người bán chịu những trách nhiệm gì trong nghĩa vụ giao nhận hàng hoá
- Phân chia rủi ro và quản trị rủi ro: Nơi chuyển giao rủi ro trong quy tắc FCA ở đâu
5.1 Hướng dẫn tính giá bán FCA khi xuất khẩu hàng hoá
Ví dụ: Công ty VinaTrain xuất khẩu điều kiện FCA với ghi chú: FCA, Nội Bài, Incoterms 2020. Nơi giao hàng trên máy bay tại cảng bốc hàng. Để tính giá FCA, Nội Bài công ty VinaTrain chịu trách nhiệm thực hiện các công việc đi kèm với chi phí như sau:
| Stt | Trách nhiệm phải làm | Chi phí |
| 1 | Giá hàng tại xưởng | 100.000 usd |
| 2 | Sản xuất đóng gói hàng hoá | 120 usd |
| 3 | Thuê vận tải giao hàng từ kho tới cảng xuất khẩu, Nội Bài | 350 usd |
| 4 | Chịu trách nhiệm bốc xếp hàng lên máy bay tại Nội Bài | 175 usd |
| 5 | Chuẩn bị thủ tục thông quan xuất khẩu | 80 usd |
| 6 | Đóng thuế xuất khẩu, chuẩn bị giấy phép theo yêu cầu khác nếu có | 145 usd |
| 7 | Các chi phí liên quan tới thanh toán quốc tế, gửi chứng từ… | 105 usd |
- Giá theo điều kiện FCA = 100.000 +120+350+175+80+145+105= 100,975.00 USD
Lưu ý: Giá theo điều kiện FCA này chưa bao gồm dự kiến lợi nhuận kỳ vọng của người bán vì vậy khi tính giá bán doanh nghiệp cần cộng thêm khoản lợi nhuận dự kiến vào giá thành FCA. Giả sử khoản lợi nhuận kỳ vọng là: 10.000 USD.
- Giá bán FCA = 100,975.00 USD + 10.000 USD = 110,975 USD.
5.2 Hướng dẫn tính giá mua theo điều kiện FCA
- Ví dụ thực tế: VinaTrain mua hàng theo điều kiện FCA, Shang Hai,Incoterms 2010 hàng hoá vận tải đường biển. Cảng nhập khẩu tại Cát Lái, Hồ Chí Minh. Kho hàng tại Quận 1. Giá mua FCA theo hợp đồng: 130.000 usd.
Nơi giao hàng: Người bán sẽ giao hàng tại cảng Shang Hai bên nước xuất khẩu. Người mua chịu trách nhiệm bốc xếp hàng lên tàu, thuê vận tải giao hàng từ càng bốc về kho và làm các nghiệp vụ thông quan nhập khẩu. Chúng tôi sẽ liệt kê ra nhứng chi phí này như sau:
| Stt | Trách nhiệm phải làm | Chi phí phát sinh |
| 1 | Bốc xếp hàng từ cảng lên tàu tại cảng bốc hàng | 140 |
| 2 | Thuê vận tải quốc tế từ càng bốc (Shang Hai) – càng dỡ hàng (Cat Lai) | 520 |
| 3 | Làm thủ tục thông quan nhập khẩu tại Việt Nam (Cát Lái) | 100 |
| 4 | Trả các khoản thuế, phí lệ phí khi thông quan nhập khẩu | 2100 |
| 5 | Chuẩn bị giấy phép nhập khẩu hàng hoá theo thủ tục hải quan | 210 |
| 6 | Ký hợp đồng vận tải hàng hoá từ cảng nhập về kho Quận 1 | 200 |
| 7 | Bốc xếp hàng hoá tại kho Quận 1, nhập kho tiêu thụ | 80 |
| 8 | Thanh toán tiền cho người bán qua ngân hàng | 105 |
Giá nhập kho FCA = Giá mua FCA + Các chi phí theo điều kiện FCA
= 130.000 + (140+520+100+2100+210+200+80+105)= 133.455 USD
6. Ứng dụng điều kiện FCA trong mua bán hàng hoá
6.1 Sử dụng quy tắc FCA trong vận tải đường biển và thuỷ nội địa
Người bán và người mua cần lưu ý khi mua, bán hàng hoá với điều kiện FCA người bán chỉ có trách nhiệm giao hàng đã thông quan xuất khẩu cho người bán tại cảng bốc hàng.
- Ví dụ: FCA, Hải Phòng, Incoterms 2010. Người bán sẽ sẽ làm thủ tục thông quan xuất khẩu giao hàng tại cảng bốc hàng Hải Phòng những công việc còn lại người mua thực hiện.
Nơi chuyển giao rủi ro FCA tại cảng bốc hàng vì vậy nếu là người mua nên cân nhắc khi mua hàng FCA do quá trình bốc xếp hàng hoá từ cảng lên tàu cập cảng gặp nhiều rủi ro về rơi, vỡ, thất lạc hàng hoá…
Người mua nên cân nhắc sử dụng điều kiện giao hàng FOB, Hải Phòng nhận hàng trên boong tàu tại cảng bốc hàng để chuyển giao rủi ro trong quá trình bốc xếp hàng lên phương tiện vận tải cho người bán.
Chỉ nên sử dụng điều kiện FCA trong vận tải đường biển trong trường hợp người mua có nhu cầu tập kết hàng hoá và muốn tự mình giám sát việc bốc xếp hàng hoá lên phương tiện vận tại ở cảng bốc hàng.

6.2 Quy tắc FCA áp dụng cho vận tải đường bộ và đường hàng không
Lưu ý về địa điểm giao hàng: người bán có trách nhiệm giao hàng tại nơi người mua chỉ định trong thoả thuận bao gồm: cảng xuất khẩu, chấn phương tiện tại cảng xuất hoặc trên phương tiện tại cảng bốc.
Ví dụ bán hàng điều kiện: FCA, Nội Bài, Incoterm 2010
- FCA,Noi Bai, Incoterms 2010: Người bán sẽ thanh toán các chi phí giao hàng tại sân bay Nội Bài, hàng hoá đã được thông quan và trả thuế phí xuất khẩu.
- FCA, Alongside Ship Noi Bai, incoterms 2010: Người bán sẽ thanh toán các chi phí giao hàng tại chân phương tiện, máy bay tại sân bay Nội Bài. Hàng hoá đã được thông quan xuất khẩu.
- FCA, Onplane Noi Bai, Incotersm 2010: Người bán sẽ thanh toán chi phí để giao hàng đã thông quan xuất khẩu lên trên máy bay tại cảng Nội Bài.
Thực tế, trong giao dịch chỉ cần ghi: FCA, Noi Bai, Incoterms 2010 về nơi giao hàng 2 bên sẽ thoả thuận và thống nhất với nhau trong các email giao dịch hoặc thể hiện trên hợp đồng.
6. Những lưu ý khi sử dụng điều kiện FCA
Khi sử dụng điều kiện FCA:
Trên đây là những chia sẻ của VinaTrain gửi tới bạn đọc với chủ đề “Phân tích điều kiện FCA trong Incoterm 2020”. Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn tích lũy thêm những kiến thức hữu ích cho lộ trình học tập sắp tới của mình.
Nếu bạn cần nguồn tài liệu hữu ích về xuất nhập khẩu, hãy tham gia ngay nhóm tự học xuất nhập khẩu do VinaTrain tổ chức, chúng tôi đã hỗ trợ hơn 11.000 thành viên nhận tài liệu hay về xuất nhập khẩu mỗi ngày. Ngoài ra, bạn có cơ hội nhận được học bổng áp dụng theo từng tháng do trung tâm VinaTrain tổ chức:
NHÓM TỰ HỌC XUẤT NHẬP KHẨU
Tác giả: Hoàng Văn Châu
Chuyên gia Xuất Nhập Khẩu - Logistics với hơn 15 năm kinh nghiệm. Hiện đang là giảng viên - Quản lý chất lượng đào tạo tại Vinatrain, Tư vấn các vấn đề liên quan hải quan - Logistics
Mục lục nội dung
- 1 1. Phân tích điều kiện FCA (Free Carrier) trong incoterms
- 2 2. Trách nhiệm của 2 bên mua bán trong điều kiện FCA
- 3 4. So sánh điều kiện FCA trong incoterms 2010 và incoterms 2020
- 4 5. Cách tính giá FCA trong incoterms
- 5 6. Ứng dụng điều kiện FCA trong mua bán hàng hoá
- 6 6. Những lưu ý khi sử dụng điều kiện FCA


Ui. Giá mà mình được đọc bài viết này sớm hơn thì đã đỡ tốn bao nhiêu thời gian đi tìm tòi, lục trên mạng. huhu
Bài viết ngắn gọn, xúc tích và đủ nội dung nè
Điểm chuyển giao rủi do được quy định trong hợp đồng đúng không ạ? Có trường hợp ngoại lệ không ad?