Thanh toán biên mậu đang trở thành một phương thức quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam thúc đẩy giao thương với các nước láng giềng như Trung Quốc, Lào và Campuchia. Nếu doanh nghiệp của bạn đang có giao dịch thương mại quốc tế với những nước này và bạn đang tìm hiểu về quy trình thanh toán biên mậu, lợi ích hay cách giảm thiểu rủi ro, bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện. Là một phần của các hoạt động xuất nhập khẩu biên giới, thanh toán biên mậu không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần phát triển kinh tế vùng biên. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết của Vinatrain!
- Bài viết được xem nhiều nhất: Khóa học thanh toán quốc tế
I. Thanh Toán Biên Mậu Là Gì ?
Thanh toán biên mậu là hình thức thanh toán được sử dụng trong việc mua bán, trao đổi hàng hóa và dịch vụ qua biên giới giữa các quốc gia có chung đường lãnh thổ. Phương thức này được quy định dựa trên các hiệp định thương mại biên giới giữa Chính phủ hai nước, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương địa phương. Tại Việt Nam, thanh toán biên mậu chủ yếu áp dụng cho các giao dịch với Trung Quốc (qua các cửa khẩu như Lạng Sơn, Quảng Ninh), Lào (qua Cầu Treo, Nậm Cắn) và Campuchia (qua Mộc Bài, Hà Tiên).
Khác với thanh toán quốc tế thông thường (như L/C hay T/T), thanh toán biên mậu tập trung vào tính linh hoạt, sử dụng tiền tệ địa phương hoặc ngoại tệ tự do chuyển đổi, phù hợp với quy mô giao dịch nhỏ đến trung bình. Theo Hiệp định về mua bán trao đổi hàng hóa ở vùng biên giới, phương thức này giúp doanh nghiệp tránh được các thủ tục phức tạp của thương mại chính ngạch.
Thanh toán biên mậu có những đặc điểm nổi bật sau:
- Tính địa phương hóa cao: Giao dịch thường diễn ra tại các khu vực biên giới, tận dụng sự tương đồng về văn hóa, tập quán và mối quan hệ láng giềng.
- Linh hoạt về tiền tệ: Sử dụng VND, CNY (Trung Quốc), LAK (Lào), KHR (Campuchia) hoặc ngoại tệ tự do chuyển đổi như USD, EUR.
- Công nghệ hỗ trợ: Áp dụng hệ thống SWIFT và internet banking để đảm bảo an toàn và tốc độ.
- Quy mô phù hợp: Thích hợp cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, hợp tác xã tham gia xuất nhập khẩu biên giới.
Những đặc điểm này làm cho thanh toán biên mậu trở thành lựa chọn lý tưởng cho các doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường mà không cần vốn lớn.
II. Ai có thể tham gia hoạt động thương mại biên mậu?
Các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, cá nhân có đăng ký kinh doanh hợp pháp, thương nhân có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, công ty và chi nhánh công ty nước ngoài tại Việt Nam là những đối tượng có thể thực hiện hoạt động thương mại biên mậu theo cam kết của các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
III. Quy Định Về Thanh Toán Biên Mậu
Đặc điểm chung của các quy định về thanh toán biên mậu
- Thanh toán bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi hoặc VND hoặc tiền của nước có chung đường biên giới
- Phương thức thanh toán do các bên thoả thuận phù hợp với quy định của ngân hàng Nhà nước trên cơ sở hiệp định thanh toán được ký kết giữa hai nước láng giềng.
3.1. Quy Định Thanh Toán Biên Mậu Giữa Việt Nam Và Trung Quốc
Theo quyết định 689/2004/QĐ do ngân hàng Nhà nước ban hành ngày 07/06/2004, hoạt động thanh toán biên mậu giữa Việt Nam và Trung Quốc có thể:
- Thanh toán thông qua các Ngân hàng được phép của hai nước bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi, theo thông lệ quốc tế. Các Ngân hàng được chọn phải có trụ sở ở trong hoặc ngoài tỉnh biên giới thực hiện thanh toán theo thông lệ quốc tế và đáp ứng đúng quy định về quản lý ngoại hối từng quốc gia.
- Thương nhân Trung Quốc được mở tài khoản VND tại các ngân hàng hợp pháp có thực hiện thanh toán xuất nhập khẩu qua biên giới Việt Trung bằng VND của Việt Nam. Tài khoản này chỉ được dùng để chi tiền thanh toán hàng hoá và dịch vụ, chỉ mua CNY để chuyển về nước và chỉ rút tiền mặt để chi tiêu tại Việt Nam.
- Thương nhân Trung Quốc có tài khoản ngoại tệ tư do chuyển đổi và tài khoản VND tại các Ngân hàng được phép ở Việt Nam được sử dụng các tài khoản này để thanh toán xuất nhập khẩu qua biên giới Việt Trung với các thương nhân của Việt Nam.
Thanh toán bằng VND và CNY thông qua các Ngân hàng được phép thực hiện thanh toán xuất nhập khẩu qua biên giới Việt-Trung bằng VND và CNY. - Đồng tiền sử dụng để thanh toán chênh lệch trong giao dịch hàng đổi hàng là ngoại tệ tự do chuyển đổi hoặc VND họặc CNY. Phần chênh lệch trong giao dịch phải được thanh toán qua ngân hàng.
3.2. Quy Định Thanh Toán Biên Mậu Giữa Việt Nam Và Lào
Các hoạt động thanh toán bao gồm:
- Chuyển tiền viện trợ, thanh toán, chuyển tiền thực hiện các dự án viện trợ, dự án đẩu tư, dự án khác giữa Việt Nam với Lào.
- Thanh toán trong mua bán, trao đổi hàng hoá của cư dân biên giới và thanh toán trong hoạt động buôn bán tại các chợ biên giới, chợ của khẩu hoặc chợ trong khu kinh tế cửa khẩu.
Quy định về việc mở và sử dụng tài khoản bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi, VND và LAK:
- Các đơn vị thực hiện các dự án viện trợ hoặc các dự án khác của Việt Nam tại Lào có nhu cầu sử dụng vốn của dự án tại Lào phải mở tài khoản VND tại hệ thống Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam hoặc Chi nhánh Ngân hàng Liên doanh Lào-Việt để tiếp nhận phần vốn do Bộ Tài chính Việt Nam cấp phát.
- Các thương nhân Việt Nam có nhu cầu thanh toán, chuyển tiền bằng VND và LAK phải mở tài khoản VND tại các Ngân hàng được phép có thực hiện thanh toán với Lào.
- Người không cư trú ở Lào có thể mở, sử dụng tài khoản ngoại tệ tự do chuyển đổi tại các Ngân hàng được phép thực hiện theo quy định về quản lý ngoại hổi đối với tài khoản của Người không cư trú.
- Các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam có nhu cầu mở tài khoản VND, tài khoản LAK tại Lào để thực hiện dự án hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh được Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố trên địa bàn nơi tổ chức, doanh nghiệp đóng trụ sở chính xem xét, cấp giấy phép mở tài khoản VND, giấy phép mở tài khoản LAK tại Ngân hàng tại Lào.
- Các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam chỉ sử dụng tài khoản VND, tài khoản LAK mở tại các Ngân hàng tại Lào để phục vụ cho các mục đích liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu với Lào.
- Việc sử dụng VND và LAK trong thanh toán đối với các hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ, đầu tư hoặc viện trợ của Việt Nam với Lào:
Ngân hàng được phép thoả thuận với Ngân hàng của Lào về việc mở tài khoản VND hoặc tài khoản LAK cho nhau để phục vụ thanh toán cho khách hàng hai nước; hoặc liên hệ với chi nhánh Ngân hàng liên doanh Lào Việt tại Việt Nam thiết lập quan hệ đại lý thanh toán để đáp ứng nhu cầu thanh toán của khách hàng. - Ngân hàng của hai bên được thoả thuận về công nghệ, phương thức thanh toán, phương thức quản lý tài khoản và số dư tối đa trên tài khoản không trái với quy định pháp luật của mỗi nước.
- Trường hợp số dư trên tài khoản vượt quá số dư tối đa thì cảc Ngân hàng của hai bên có thể thoả thuận chuyển đổi thành ngoại tệ tự do chuyển đổi hoặc tiền của mỗi bên để chuyển về nước nhằm đảm bảo khả năng tự cân đối thu chi giữa VND và LAK.
- Thanh toán theo phương thức hàng đổi hàng (phần chênh lệch được thanh toán qua ngân hàng).
3.3. Quy Định Thanh Toán Biên Mậu Giữa Việt Nam và Camphuchia
- Thanh toán thông qua các Ngân hàng được phép của hai nước bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi, theo thông lệ quốc tế (bao gồm các Ngân hàng đặt trụ sở ở trong hoặc ngoài tỉnh có biên giới giáp Campuchia).
- Thanh toán bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi hoặc Đồng Việt Nam (VND) thông qua tài khoản của thương nhân Campuchia mở tại các Ngân hàng được phép ở Việt Nam (tài khoản ngoại tệ và tài khoản VND của người không cư trú tại Việt Nam).
- Thanh toán bằng VND và Riel Campuchia (KHR) thông qua tài khoản tại các Ngân hàng được phép hoạt động ngoại hối tại tỉnh biên giới của Việt Nam và Ngân hàng thương mại Campuchia theo sự thoả thuận về quan hệ đại lý thanh toán giữa hai Ngân hàng này.
- Thanh toán bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi tiền mặt (áp dụng trong trường hợp thương nhân của hai bên không thể thanh toán qua Ngân hàng và chỉ được áp dụng cho thương nhân Việt Nam được nhận thanh toán bằng ngoại tệ tiền mặt thông qua việc bán hàng hoá và cung cấp dịch vụ cho thương nhân Campuchia).
IV. Tại Sao Doanh Nghiệp Nên Mua Hàng Theo Phương Thức Thanh Toán Biên Mậu
Phương thức giao dịch của hoạt động thanh toán biên mậu được thực hiện thông qua hai phương thức là qua mạng viễn thông quốc tế SWIFT và Internet banking. Đây là hai phương thức giao dịch được ưa chuộng vì sự tiện lợi, nhanh chóng, tiết kiệm chi phí mà vẫn có độ an toàn cao.
Các khu vực biên giới gần nhau thường có hoàn cảnh văn hóa, tập quán, truyền thống, tôn giáo khá tương đồng nhau nên có mối quan hệ mật thiết với nhau. Do vậy, trong quá trình trao đổi buôn bán, ngoài những chính sách được Nhà nước hỗ trợ, thì với mối quan hệ quen biết nhau trong khoảng thời gian dài sẽ có thuận lợi trong việc vận chuyển, lưu thông hàng hóa.
Sử dụng thanh toán biên mậu mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Tiết kiệm chi phí: Phí thấp hơn 20-30% so với thanh toán quốc tế, không cần trung gian.
- Tốc độ nhanh: Xử lý trong vòng 24-48 giờ, giúp hàng hóa lưu thông kịp thời.
- Giảm rủi ro tỷ giá: Sử dụng tiền tệ địa phương tránh biến động ngoại hối.
- Thúc đẩy kinh tế biên giới: Tăng kim ngạch thương mại, tạo việc làm cho địa phương, đặc biệt với Trung Quốc (hơn 15 tỷ USD/năm)
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, phương thức này giúp đa dạng hóa kênh cung ứng và mở rộng thị trường khu vực.
Thanh toán biên mậu không chỉ là công cụ hỗ trợ giao thương biên giới mà còn là cơ hội vàng cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường khu vực. Với quy trình đơn giản, lợi ích vượt trội và khung pháp lý rõ ràng, phương thức này giúp bạn giảm chi phí và tăng hiệu quả kinh doanh. Tuy nhiên, hãy luôn chú trọng quản lý rủi ro để đảm bảo an toàn.
Nếu bạn cần tư vấn chuyên sâu về thanh toán biên mậu hoặc các khóa học xuất nhập khẩu thực tế, hãy liên hệ ngay với VinaTrain – đơn vị hàng đầu về đào tạo logistics và ngoại thương tại Việt Nam. Đăng ký khóa học tại vinatrain.edu.vn để nhận ưu đãi đặc biệt hôm nay!
Tác giả: Hoàng Văn Châu
Chuyên gia Xuất Nhập Khẩu - Logistics với hơn 15 năm kinh nghiệm. Hiện đang là giảng viên - Quản lý chất lượng đào tạo tại Vinatrain, Tư vấn các vấn đề liên quan hải quan - Logistics
Để nhận thêm nhiều tài liệu và kiến thức về xuất nhập khẩu thực tế hãy tham gia ngay nhóm tự học xuất nhập khẩu online cùng VinaTrain. Đã có hơn 9.000 thành viên tham gia nhóm tự học này nhận được hỗ trợ từ VinaTrain.
Bạn đọc quan tâm có thể xem thêm kiến thức về:
HỆ THỐNG ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ THỰC TẾ VINATRAIN
- Chi nhánh Hồ Chí Minh: 45 Đường Thạch Thị Thanh,Phường Tân Định, Quận 1
- Chi nhánh Hà Nội: 185 Nguyễn Ngọc Vũ, Cầu Giấy, Hà Nội
- Văn phòng Hà Nội: CT1-A, Khu đô thị XaLa, Phường Phúc La, Quận Hà Đông, Hà Nội
- Hotline tư vấn đào tạo: 0964.237.168
- Hotline tư vấn dịch vụ: 0931.705.774
- Gmail: vinatrain.edu.vn@gmail.com
Khi nhân hàng ai là người thực hiện thanh toán biên mậu và ai là người nhận thanh toán có thể giải thích giúp em được không ạ
Có những điều khoản và điều kiện nào quan trọng trong một giao dịch thanh toán biên mậu hay không hoặc khi giao dịch xong có ảnh hưởng tới người giao dịch hay không? Mong trung tâm giải đáp
Khi sử dụng phương thức thanh toán biên mậu, nếu người bán giao hàng không đúng chất lượng hoặc số lượng ghi trong hợp đồng, thì người mua cần xử lý như thế nào nhỉ?
Tôi cần phải chuẩn bị những gì để thực hiện thanh toán biên mậu và những loại chứng từ nào cần thiết?
Thanh toán biên mậu này thường giao dịch với các nước trong khu vực vậy mình có cần đến cửa khẩu để thanh toán hay k ạ
Nếu thực hiện thanh toán biên mậu, thì quy đổi tiền tệ theo tỉ suất hay có mất thêm phần trăm chuyển đổi nào không?
Chào bạn Nhi nhé, cảm ơn câu hỏi của bạn
Khi thực hiện thanh toán biên mậu, việc quy đổi tiền tệ được thực hiện theo tỷ suất do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố. Tỷ suất này được tính dựa trên giá trị của đồng tiền của nước xuất khẩu so với đồng tiền của nước nhập khẩu tại thời điểm chuyển tiền.
Ngoài ra, một số ngân hàng cũng có thể thu thêm một khoản phí chuyển đổi tiền tệ. Khoản phí này thường được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm của số tiền chuyển đổi.
Ví dụ, nếu tỷ suất do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố là 1 USD = 23.000 VND, thì khi chuyển 100 USD từ Việt Nam sang Trung Quốc, người chuyển tiền sẽ nhận được 2.300.000 VND. Nếu ngân hàng thu phí chuyển đổi 2% thì người chuyển tiền sẽ nhận được 2.276.000 VND.
Do đó, khi thực hiện thanh toán biên mậu, người chuyển tiền cần lưu ý về tỷ suất quy đổi tiền tệ và khoản phí chuyển đổi tiền tệ (nếu có) để có thể ước tính chính xác số tiền nhận được.
Làm thế nào để chuyển tiền qua các ngân hàng trong thanh toán biên mậu?
Làm hồ sơ , thủ tục về thanh toán biên mậu nó những phần nào vậy ạ . Liệu nó có gây nhiều rắc rối và tổn thất không . mấy cái này đều có trong khoá học xuất nhập khẩu của VINA TRAIN rồi đúng không ạ ? nếu có thì cho em xin tài liệu tham khảo nhé
Thanh toán biên mậu cần những thủ tục bắt buộc nào ạ?
Khi em dùng thanh toán biên mậu thì có những rủi ro nào và làm thế nào để giảm thiểu rủi ro đó? nếu có mong nhận tư vấn dịch vụ của trung tâm Vinatrain có dạy phần này trong khóa học xuất nhập khẩu không?